اطلاعیهخبر

سهم ناچیز ما از کیک تأمین مالی بازار سرمایه

۰۱

در سال‌های اخیر و به ویژه از زمان آغاز معاملات اسناد خزانه در فرابورس، بازارسرمایه کشور، نسبت به دوره‌های قبل از رشد و توسعه مناسب تری برخوردار بوده است. با این وجود و با در نظر گرفتن مشکلاتی از قبیل حجم بالای ذخایر بانک‌ها و تسهیلات اعطایی سوخت  شده آنها، هنوز هم بار اصلی تأمین‌مالی بخش‌های مختلف اقتصادی، اعم از دولتی و خصوصی بر عهده شبکه بانکی کشور است و بازارسرمایه کشور برای جذب منابع مالی سرمایه‌گذاران از عمق کمی برخوردار بوده و با مقصد نهایی و مطلوب فاصله زیادی دارد. این عمق کم بازارسرمایه به دو گروه مهم این بازار یعنی عرضه کنندگان منابع مالی که همان سرمایه‌گذاران و سهامداران هستند و تقاضاکنندگان این منابع که شرکت‌ها هستند بازمی گردد. شناخت ناکافی از بازارسرمایه و کارکردهای آن توسط هر دو گروه، بانک  محور بودن نظام تأمین‌مالی در ایران و شناخته شدن بانک به عنوان مکانی امن برای سپرده‌گذاری منابع مالی افراد، از جمله عواملی هستند که از بزرگ تر شدن بازار سرمایه جلوگیری می‌کند.  طبق اصول بازارهای مالی، تأمین‌مالی کوتاه‌مدت از طریق بازار پول و تأمین نیازهای مالی بلندمدت از طریق بازارسرمایه صورت می‌پذیرد و به همین نسبت هر دو بازار پول و سرمایه در کنار یکدیگر به ایفای نقش می‌پردازند و نیازهای مختلف مالی را برطرف می‌کنند. نکته مهمی در این بین وجود دارد و آن سهم اندک بخش خصوصی در تقابل با بخش دولتی از منابع مالی فراهم شده در بازارهای مالی کشور، به خصوص در بازارسرمایه است. در اقتصادهای پیشرفته بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی توسط بخش خصوصی صورت می‌پذیرد و دولت فقط نقش نظارتی ایفا می‌کند. در ایران، با وجود تلاش‌های چندین ساله در زمینه خصوصی سازی، هنوز هم سایه دولت بر اقتصاد سنگینی می‌کند و بخش خصوصی توان مقابله با آن، چه در زمینه تأمین‌مالی و چه در زمینه فعالیت‌های تولیدی را ندارد. به طور کلی محدودیت‌ها و موانع بر سر راه تأمین مالی در بازار سرمایه نسبت به بازار پول بیشتر بوده و دولت، شرکت‌های وابسته به دولت و شهرداری‌ها توانایی بیشتری نسبت به بخش خصوصی برای عبور از این موانع را دارند، به گونه‌ای که طبق بررسی‌ها، حجم تأمین‌مالی بخش خصوصی از طریق بازارسرمایه در مقایسه با بخش دولتی کمتر از ۱۰ درصد است. قدرت دولت، سازمان‌های دولتی و شهرداری‌ها در فراهم آوردن الزامات قانونی از قبیل تأمین ضامن و وثایق معتبر و توان پرداخت نرخ‌های تأمین مالی بالا در بازارسرمایه در کنار نبود مؤسسات رتبه بندی که ضرورت وجود آن‌ها به شدت حس می‌شود، موجب سخت تر شدن شرایط برای بخش خصوصی می‌شود؛ نکته مهم دیگری که وجود دارد و کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد تفاوت ریسک ابزارهای بازار پول و بازارسرمایه است. با وجود این که ریسک بازارسرمایه از بازار پول بیشتر بوده، در سال‌های اخیر با افزودن آپشن‌های مختلف به ابزارهای سرمایه‌ای تأمین‌مالی و تضمین سود در محدوده خاص، عملا نرخ تأمین‌مالی حداقلی برای طرح‌ها و پروژه‌ها قرار داده شده است و ابزارهای سرمایه‌ای نظیر صندوق پروژه که بخش‌های خصوصی راحت تر می‌توانند از طریق آن‌ها تأمین‌مالی کنند به ابزارهای با درآمد ثابت تبدیل شده و نرخ تأمین‌مالی آن‌ها افزایش پیدا کرده است. بنابراین در صورت رفع موانعی از قبیل حذف ضامن و وثایق معتبر در برخی ابزارها، تأسیس مؤسسات رتبه بندی و استفاده مناسب از ابزارهای سرمایه‌ای می‌توان به بهبود سهم بخش خصوصی از فضای تأمین‌مالی بازارسرمایه امیدوار بود.

  • حمید فهیمی، کارشناس بازارسرمایه
برچسب ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن