خبردسته‌بندی نشده

مدیر نظارت بر بازار اولیه سازمان بورس و اوراق بهادار تاکید کرد: مهندسی مالی روش‌های تأمین مالی صنایع در دستور کار

تأمین مالی یکی از نیازهای اصلی شرکت‌ها و کسب وکارها برای ادامه حیات است؛ مدیران اغلب سعی می‌‌کنند در ساختارهای متنوع از روش‌های متفاوت تأمین‌مالی استفاده کنند تا بتوانند به نیازهای سرمایه‌گذاری خود در شرکت‌ پاسخ دهند؛ سرمایه در گردش مناسب داشته باشند، پروژها را اجرا و البته هزینه محدود و کمی‌ پرداخت کنند، روشی ایده‌ال برای هر مدیر. در این میان بازار سرمایه به دلیل وجود تنوع در ابزارهای مالی بهترین گزینه برای تحقق این هدف است. هرچند آمار نشان می‌‌دهد که تا تثبیت جایگاه بازار سرمایه به عنوان هدف اول و آخر همه مدیران برای تأمین مالی بلندمدت فاصله‌ای ژرف وجود دارد که با توجه به نو بودن تأمین مالی از بازار سرمایه، این فاصله جز با  فرهنگ‌سازی و ایجاد اعتماد در این بازار میسر نخواهد شد. علی بیگ‌زاده میلانی، مدیر نظارت بر بازار اولیه سازمان بورس و اوراق بهادار در گفت‌و گو با بازار و سرمایه از ظرفیت و حجم تأمین مالی انجام شده در بازارسرمایه گفت.

  •   یکی از بزرگترین اتفاقات در بازارسرمایه انتشار حجم بالای اوراق بدهی دولت در بازار بود؛ اساسا بازار سرمایه ظرفیت این حجم از اوراق بدهی را دارد؟

بازارسرمایه به نقدینگی موجود در کشور متصل است، بخشی از نقدینگی‌ها از محل صندوق‌های سرمایه‌گذاری تأمین می‌شود که وجوه در اختیار مردم را که علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه به شکل غیرمستقیم هستند، جمع می‌‌کند. در بازار اگر بحث نرخ و سود‌آوری وجود داشته باشد، از نظر منابع محدودیتی وجود ندارد. موضوع دوم اینکه بازیگرانی که در زمینه اوراق فعال هستند اصولا متفاوت از بازیگران عرصه سهام هستند و هرکدام نقدینگی بخش خودشان را جذب می‌‌کنند. یک سرمایه‌گذار یا مدیر صندوق ممکن است اهل ریسک بیشتری باشد و در سهام پرریسک سرمایه‌گذاری کند در مقابل، برخی در سهام با EPS بالا و ریسک کمتر یا اوراق با درآمد ثابت سرمایه‌گذاری کنند که این نشان‌دهنده این است که بازیگران بازار با یکدیگر متفاوتند. این  بازیگران  در عین  تفاوت رقیب یکدیگر نیستند ولی شاید در خارج از بازار سرمایه، رقبایی وجود داشته باشد. نکته بعدی اینکه ما برای بخش‌خصوصی و دولت ظرفیت‌های مشخصی در نظر گرفته ایم البته ممکن است بخش‌خصوصی  از این ظرفیت‌ها استفاده نکند اما در استراتژی و سیاست‌گذاری‌هایی که شده در حوزه انتشار اوراق برای بخش خصوصی هیچ‌گونه محدودیتی نداریم.

  •  اما استقبال آنچنانی هم از آن وجود ندارد؟

در همه جای دنیا در بحث اوراق با درآمد ثابت یکی از بازیگران اصلی دولت است. دولت در تمام دنیا با اسناد خزانه‌‌ای که دارد تأمین مالی می‌‌کند و گاهی این حجم اوراق منتشر شده که کل بازار بدهی را تشکیل می‌‌دهد در بعضی از کشورها دو یا سه برابر کل ارزش بازار سهام است یعنی اگر بخواهیم مدل کشورهایی که توسعه یافته‌اند حرکت کنیم، نمی‌‌توانیم جلوی بزرگ شدن بازار بدهی یا بازار اوراق با درآمد ثابت خودمان را بگیریم.  طبق آمار (تا لحظه تنظیم گزارش) کل حجم اوراق منتشر شده دولت حدود ۵۸ هزار میلیارد تومان است که از این حجم اوراق منتشر شده در بازار ۲۶ هزار میلیارد تومان اسناد خزانه اسلامی‌ و ۱۶ هزار میلیارد آن اوراق مشارکت است؛ مقایسه این دو رقم نشان می‌‌دهد ما برای اوراق دولت حدود ۷۳ درصد بازار ثانویه ایجاد کرده‌ایم، این ایجاد بازار ثانویه به دنبال کمک به تأمین مالی بخش خصوصی است چون اوراق مشارکت و اسناد خزانه اسلامی، بحث پرداخت دیون دولت به بخش خصوصی است که در دستشان می‌‌ماند و با این روش سیستم واسطه‌گری و دلالی حذف می‌شود باید اینگونه به تأمین مالی دولت نگاه کنیم که عمده تأمین مالی یا بخش خصوصی بوده یا در کمک به بخش خصوصی در تنزیل اوراق با کمترین هزینه بوده است؛ برای اینکه کسب و کار بچرخد که عمده این اوراق در اختیار پیمانکاران است. البته تجربه نشان داده نبود بازار ثانویه در بورس برای این اوراق منجر به نرخ‌های بالای تنزیل شده است. اوراق سخاب یکی از این نمونه‌هاست.

  •  به رغم این اما استقبال قابل توجهی از طرف بخش خصوصی برای تأمین مالی از طریق بازار سرمایه نمی‌شود که دلیلش را هم نرخ تمام شده بالای تأمین مالی در بازار سرمایه نسبت به بانک عنوان  می‌کنند!

بااین موضوع موافق نیستم نمی‌‌توان گفت تأمین مالی در بازار سرمایه گران‌تر است، انتخاب تأمین مالی در بازارسرمایه یکی از گزینه‌های مطرح در تأمین مالی است که مدیران با توجه به ترکیب دارایی‌ها و ترازنامه‌هایشان تصمیم می‌‌گیرند در بورس تأمین مالی کنند یا نکنند، در سازمان بورس و ارکان، به ویژه فرابورس در حال فرهنگ سازی هستیم. با در نظر گرفتن اینکه عمر بازار تأمین مالی در کشور ۴، ۵ ساله است، مقایسه آن با بازار بانکی که قدمت زیادی دارد، منطقی نیست. نکته بعدی که باید بیشتر به آن پرداخت بحث سازوکار انتشار اوراق است، همانگونه که می‌‌دانید در سال گذشته سازمان تعدادی مجوز رتبه‌بندی به مؤسسات رتبه‌بندی ارائه کرد؛ در همه جای دنیا مؤسسات رتبه‌بندی کمک‌دهنده بازار بدهی هستند برای مثال شرکتی با وضعیت مناسب ممکن است با نرخ بسیار پایین و شرکتی با وضعیت نامناسب با نرخ بسیار بالایی تأمین مالی کند، اگر این مؤسسات آغاز به کارکنند به تدریج می‌‌توانیم در شرکت‌ها اوراق بدون ضمانت بانکی منتشر کنیم. همانطور که می‌‌دانید مشکلی که در حال حاضر وجود دارد اینکه به خاطر ریسک از شرکت‌ها بابت تضمین بازپرداخت ضمانت بانکی درخواست می‌‌کنیم که کار را دشوار می‌‌کند.  البته از سال گذشته سهام را به عنوان ضمانت و وثیقه می‌‌پذیریم و در تلاشیم تا با کمک مؤسسات رتبه‌بندی و ضمانت‌های جایگزین ضمانت بانکی از جمله ضمانت استفاده از سهام و دارایی‌های در اختیار، انتشار اوراق را تسهیل کنیم. در پاسخ به این بخش سوال شما هم باید بگویم قبول ندارم که استقبال کم است چون برای بسیاری از شرکت‌ها موافقت اصولی صادر می‌شود اما عمدتا به دلیل عدم توافق با بانک‌ها یا نداشتن ضمانت مورد قبول، فرآیند انتشار کامل نمی‌شود؛ بنابراین مشکلی از سمت ما در صدور مجوز برای بخش خصوصی وجود ندارد و گسترش این تأمین مالی همیشه جزء اهداف سازمان بوده است.

  •   این  گلایه مطرح  در بازار سرمایه است.

نرخ‌های تأمین مالی در بازار سرمایه را نمی‌توان جدا از نرخ‌های خارج از بازار دانست و تاثیر و تاثر این متغیر اثبات شده است اما نرخ‌های تأمین مالی بازارسرمایه با نرخی که در بازار پول است، برابری و حتی می‌‌تواند رقابت کند، عمده مانع در این فرآیند، موضوع ضمانت بانکی شرکت‌ها و فرهنگ‌سازی است، خیلی از افراد علاقه‌مندند که در اینجا تأمین مالی کنند چون سود خیلی از اوراق سه یا شش ماهه پرداخت می‌شود در حالی که اصل و سود در اکثر وام‌های سیستم بانکی باید ماهانه پرداخت شود.

  •  استفاده ‌کنندگان از اوراق بدهی حتما باید نزد سازمان ثبت شده باشند؟

خیر، این هم وضعیتی است که می‌‌تواند کمک‌کننده باشد، ما محدودیتی برای تأمین مالی شرکت‌ها نداریم، شرکت‌های متعدد بخش خصوصی و سهامی‌ خاص وجود دارد که مشمول ثبت نیستند اما همه این شرکت‌ها تأمین مالی انجام داده‌اند.

  •   حجم اوراق منتشر شده در سال ۹۶ چقدر است؟

جمع کل تأمین مالی بازار اولیه و ثانویه سال ۹۶ حدود ۸۳ هزار میلیارد تومان تأمین مالی از محل بازار اولیه و ثانویه بوده است که عمده آن با رقم ۶۴ هزار میلیارد تومان انتشار انواع ابزارهای تأمین مالی است و حدود ۱۷ هزار میلیارد تومان هم افزایش سرمایه شرکت‌ها بوده است.

  •  به موضوع  پوشش ریسک هم  اشاره‌ای داشته باشید.

با ضمانت بانکی و به تازگی با دریافت ضمانت وثیقه سهام شرکت‌هایی که سودآور هستند، سعی در پوشش ریسک در بازار اوراق بدهی داریم.

  •   به ابزارهای نو در حوزه  تأمین مالی هم  بپردازیم.

ابزاری که اواخر سال گذشته عملیاتی شد، اوراق اجاره سهام بود که اولین بار عملیاتی شد، در این اوراق دارایی، مبنای انتشار سهام است. بحث دیگر اوراق منفعت است که به مجموعه‌هایی که یک دارایی مانند هتل دارند کمک می‌‌کند تا منافع آتی هتل را بفروشند و  تأمین مالی کنند. ابزار دیگری که می‌توان اشاره کرد ابزار وکالت، اوراق مرابحه عام و اوراق خرید دین است که امسال نهایی می‌شود.

  •   به نوعی همکاری برای هموار کردن مسیر…

رسالت و هدف اصلی بورس تخصیص بهینه‌ منابع است؛ طراحی ابزارهای مالی جدید، کاری است که در تخصص مهندسان مالی است. در ایران این کار در چارچوب شرعی با لحاظ چارچوب‌های موجود انجام می‌شود. مهندسی مالی در اینجا باید وجود داشته باشد تا از ترکیب این ابزارها در‌جای مناسب استفاده شود. به عنوان مثال صنایع ریلی به توسعه کشور کمک زیادی می‌‌کند، سعی کرده‌ایم با شرکت‌هایی که متقاضی تأمین مالی هستند در چارچوب مقررات موافقت کنیم و حتی انعطاف هم داشته باشیم چون معتقدیم برای مثال اگر صنعت ریلی تأمین مالی مناسبی داشته باشد  به توسعه زیرساخت کشور کمک شایانی خواهد شد.

  •   بخشی از طراحی این ابزارها منوط به بررسی صنایع است.

 این خشت خام وجود دارد که در جای مناسب خودش قرار می‌‌گیرد و به یک بنای شکیل تبدیل می‌شود؛ با طراحی این ابزارها از اوراق سلف تا اوراق وکالت، اجاره، جعاله و مرابحه طیف ابزارها تقریبا کامل است.

  •  حجم تأمین‌ مالی در سال ۹۶ در بورس اوراق، فرابورس، کالا و انرژی چقدر است؟

در خصوص اینکه کدام بورس وظیفه انتشار اوراق را به عهده داشته باشد باید عرض کنم که مقرره این موضوع در هیأت مدیره سازمان قبلا تصویب شده است تا از ظرفیت تمامی بورس‌ها برای انتشار استفاده شود بنابراین هم‌افزایی خوبی را در این بخش شاهدیم.

  •  چالش‌های این روش تأمین مالی چیست؟

چالش‌هایی که وجود دارد بحث نرخ است ما در بازار سرمایه کشور یک جزء از کل اقتصاد هستیم و نمی‌‌توانیم جدا تصمیم بگیریم تصمیماتی که بانک مرکزی در بحث نرخ می‌‌گیرد بسیار تاثیرگذار است اساسا بازار سرمایه از چارچوب‌هایی که در کشور وجود دارد خیلی تاثیر‌پذیر است، تغییر نرخ در بازار پول در همه جای دنیا وجود دارد، تغییرات جزئی نرخ بهره در اقتصادهای توسعه یافته تاثیر بااهمیتی در بازار سرمایه ایجاد می‌کند، خیلی‌ها فروشنده و خیلی‌ها خریدار می‌‌شوند.

  •  شرایط سازمان برای افزایش سرمایه شرکت‌هایی که دارای شرایط ماده ۱۴۱ قانون تجارت هستند، چیست؟

امسال در قانون بودجه ظرفیتی برای افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی شرکت‌های مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت لحاظ شده است. این شرکت‌ها طبق قانون بودجه و ظرفیت می‌‌توانند از محل مازاد، افزایش سرمایه بدهند یعنی دارایی خود را تجدید ارزیابی کنند؛ تا پیش از این و براساس قوانین مالیاتی سال گذشته می‌توانستند تجدید ارزیابی کنند و در حقوق صاحبان سهام قرار دهند اما ۱۴۱‌ها می‌‌توانند این را به سرمایه ببرند و از معافیت مالیاتی هم استفاده کنند به این شرط که با این افزایش سرمایه از شمولیت ماده قانون ۱۴۱ خارج شوند این به شرکت‌هایی که وضعیت بسیار نامناسب مالی دارند کمک می‌‌کند تا از تأمین مالی‌های بانکی و اوراق استفاده کنند چون بانک به شرکت‌هایی که مشمول قانون ۱۴۱ می‌‌شوند، وام نمی‌‌دهد. سازمان بورس در بحث تایید ارزیابی موارد لازم را به شکل ابلاغیه روی سایت قرار داد؛ شرکت‌ها بلافاصله بعد از ابلاغ بودجه می‌‌توانند از این  فرآیند استفاده کنند؛ این بحث البته ابهامات مالیاتی هم دارد که با سازمان امور مالیاتی مکاتبه کردیم، این مهم نیازمند این است که طبق صورت‌های مالی سال ۹۶ و تایید حسابرس، شرکت مشمول ماده ۱۴۱ باشد.

  •  پر دردسرترین یا راحت ترین اوراقی که منتشر شده، کدام بوده است؟

هرچه تعداد دفعات انتشار اوراق بیشتر می‌شود انتشار آن روتین‌تر و  بالطبع راحت‌تر می‌شود، اوراق اجاره و اوراق مرابحه برای کسانی که می‌خواهند تأمین مالی کنند تقریبا یک اوراق روتین شده است اما قطعا برای اوراق جدید باید روال کار طبق قاعده انجام شود. به نکته دیگری هم اشاره کنم شعار امسال حمایت از کالای ایرانی است و قدرمسلم قسمتی از تولید کالای ایرانی وابسته به بخش تأمین مالی مناسب است بر همین اساس برنامه داریم که با همکاری وزارت صنایع و وزارت نفت و با کمک شرکت‌های تأمین سرمایه ضمن آشنایی مدیران با ابزارهای تأمین مالی بازار سرمایه، ابزارها را با نیازهای صنعت هماهنگ کنیم به عبارتی با مهندسی مالی روش‌های تأمین مالی را برای بخش‌های مختلف تبیین کنیم. طرح ایده‌ال این است که بتوانیم امسال چند صنعت را با اوراق منطبق با نیازهای آنها تأمین مالی کنیم.

برچسب ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن