خبردسته‌بندی نشده

مدیرعامل بورس انرژی برای سه سال آینده پیش‌بینی کرد: ظرفیت ۶۰ هزار میلیارد تومان تأمین مالی

تأمین مالی در بورس‌های کالایی از جمله بورس انرژی مبتنی بر تقاضای شرکت‌هایی است که کالاهایشان در بورس پذیرش شده‌اند به همین دلیل شاید کمی با  روند  بورس اوراق بهادار متفاوت باشد. با این ساختار نخستین تأمین مالی بورس انرژی، “سلف” برای شرکت ملی نفت بوده که بر روی نفت کوره در سال ۹۳ انجام شد. در ادامه شرکت‌های غیردولتی‌ مثل شرکت پتروشیمی بندر‌امام، ستاره خلیج فارس و… اوراق منتشر کردند؛ ضمن اینکه دامنه کار به شرکت‌های تولیدکننده برق از جمله مپنا، برق سنندج، ماهتاب گستر و.. گسترش پیدا کرد. سیدعلی حسینی، مدیرعامل بورس انرژی در گفت‌و‌گو با بازارو سرمایه از رویه و ظرفیت تأمین مالی در بورس انرژی گفت.

  • تأمین مالی در بورس انرژی با انتشار سلف آغاز شد، رویه کار برای تأمین مالی در بورس انرژی چگونه است و چه تأمین مالی‌های دیگری در این بورس انجام شده‌است؟

رویه کار دو سویه است به این شکل که پیشنهاد می‌کنیم که از این ظرفیت استفاده کنید؛ آنها نیز با بررسی و پس از موافقت هیأت مدیره در روند پذیرش قرار می‌گیرند. در پاسخ به بخش دوم سوال هم باید بگویم که در کنار اوراق سلف که بیشترین حجم را داشته است، در قالب صندوق پروژه انرژی مربوط به صندوق پروژه مپنا اوراق گواهی سپرده منتشر کردیم یعنی پس از به فروش رفتن گواهی‌سپرده‌ها، صندوق تأمین مالی کرده و پول به پروژه تزریق شده است. برای دولت هم مستقیما تأمین مالی انجام داده‌ایم؛ سال گذشته ۵۰۰ میلیارد تومان برای وزارت اقتصاد (سهم دولت از نفت خام) تأمین مالی کرده‌ایم؛ همانطور که می‌دانید تقریبا ۸۵ درصد درآمد نفت خام متعلق به دولت و نزدیک به ۵/۱۴ درصد متعلق به شرکت ملی نفت است. وزارت اقتصاد به اتکای آن ۸۵ درصد درآمدی که متعلق به دولت است در سال گذشته ۵۰۰ میلیارد تومان اوراق منتشر کرد.

 یکی از نکات موجود به‌رغم وجود فضای مناسب برای تأمین مالی در بورس انرژی، عدم استقبال وزاتخانه‌های دولتی از جمله وزارت نفت است.

باید بپذیریم هرجایی که انحصار دولتی وجود دارد معمولا با روش‌های بازارسرمایه غریبه هستند البته سطح‌بندی دارد، در مجموعه وزارت نفت، شرکت ملی پالایش و پخش که شرکت ۱۰۰ درصد دولتی و یکی از چهار شرکت اصلی وزارت نفت است، تمامی فروش‌ها چه داخلی و چه صادراتی از طریق بورس انجام می‌شود اما در خصوص سایر شرکت‌ها مثلا شرکت ملی گاز از طریق شرکت بازرگانی گاز ایران که شرکت تابعه است، عرضه محصولات را به صورت محدود دارد. در مورد شرکت‌های پتروشیمی چون اکثرا خصوصی شده‌اند، خود شرکت‌ها مستقیما عرضه می‌کنند. در مورد شرکت ملی نفت هم که انحصار فروش نفت خام و مایعات گازی و پنج فرآورده اصلی را برای مقاصد حمل دریایی دارد نفت کوره و میعانات را شروع کرده‌ایم و حتی سایر فراورده‌های اصلی هم پذیرفته شده‌اند اما سرعت همکاری کافی نیست.

  •  مشکل چیست؟

ساختار سنتی ۹۰ ساله حاکم و انحصاری که وجود دارد و ضمنا حساسیت کار همگی در این موضوع دخیل هستند مخصوصا در چند سال اخیر که مشکلاتی در مراودات بانکی و حتی فروش وجود داشته بی‌تاثیر نبوده، اما در مجموع روند، روند مثبتی است؛ در سطح عالی وزارت نفت حمایت کامل را داریم و در بدنه اجرائی هم همکاری‌های خوبی داشته‌ایم ولی سرعت کار کم است، مخصوصا که بازار سرمایه سازمان پویا و پرتحرکی است و این را انتظار داریم که بخش دولتی بیشتر درک کند و همکاری بیشتر شود.

  •  شرکت‌های خصوصی برای تأمین مالی باید چه ساختاری داشته باشند و چه روندی را طی کنند؟

براساس دستورالعمل پذیرش و تکمیل مستندات با اخذ مجوز هیأت پذیرش امکان انتشار اوراق را خواهیم داشت. شرایط متفاوتی با پذیرش اوراقی که در بورس یا فرابورس هستند، نداریم حتی شرایط راحت تر است چون وقتی شرکت کالای خود را در بورس پذیرش و عرضه می‌کند یعنی قبلا بررسی شده است و به همان تناسب هم امکاناتی برای تأمین مالی ایجاد می‌شود. عمدتا برای اوراق سلف نیاز است که شرکت کالایی را که پایه اوراق سلف است در بورس پذیرش کرده باشد. برای صندوق پروژه نیز یک پروژه مشخص را در حوزه انرژی باید تأمین مالی داشته باشد.

  •  یکی از نکات مهم در این موضوع پوشش ریسک برای شرکت‌های بخش خصوصی است، ریسک را برای این شرکت‌ها چگونه پوشش می‌دهید؟

برای سرمایه‌گذار و کسی که اوراق را خریداری می‌کند گزینه “پوت آپشن” وجود دارد یعنی نرخ سود حداقلی را دریافت می‌کند و برای شرکت تولیدکننده نیز “کال آپشن” داریم به عبارتی اگر قیمت دارایی پایه بسیار افزایش پیدا کند فروشنده یا شرکت ناشر با استفاده از حق اختیار خرید یا کال آپشن ریسک خود را محدود می‌کند و اگر قیمت دارایی کاهش پیدا کند، سرمایه‌گذار با اعمال پوت آپشن یا حق اختیار فروش ریسک خود را محدود می‌کند. ریسک دیگر، ریسک نقدشوندگی است که در اینجا نداریم چون تمام اوراق ما بازارگردان دارند. از طرفی چون تمام اوراق‌ها متعهد پذیره‌نویس دارد ریسک عدم انتشار نیز وجود ندارد.

  •  چالش‌های تأمین مالی در بورس انرژی چیست؟

چالش‌ها، چالش‌های عمومی است ، مدیران شرکت‌های تولیدکننده که طرف حساب ما هستند اغلب تخصص‌های فنی دارند و کمتر با بازار سرمایه و ابزارها آشنا هستند. نکته دوم روند تأمین مالی سنتی است، شرکت‌ها عادت کرده‌اند از شبکه بانکی تأمین مالی کنند حتی تأمین مالی بلندمدت که به لحاظ تئوری باید در بازار سرمایه انجام شود. این نگاه سنتی وجود دارد و برای بعضی مدیران سخت است با رویه بازار سرمایه کار کنند هرچند اغلب بعد از آشنایی و بعد از یک مرحله انتشار اوراق متوجه می‌شوند سرعت عمل بیشتر و هزینه تأمین مالی به نسبت پایین‌تر است؛ شاید لازم است که کسانی که در مقام بررسی‌کننده درخواست هستند شرایط روز صنعت و نیاز شرکت را که چه میزان فوریت دارد با دید بازتری ببینند تا فرآیند برای شرکت متقاضی طولانی نشود.

  •  به هزینه تأمین مالی اشاره کردید، یکی از ایرادهای وارد به بازار سرمایه هزینه بالای تأمین مالی در بازار تأمین سرمایه در مقابل بانک است.

این موضوع را قبول ندارم. مثلا ما برای اوراق سلف منتشر شده، سود میان‌دوره نداریم، در صورتی که تسهیلات بانکی سود‌ میان‌دوره دارد. از طرفی هزینه‌های کارشناسی برای اوراق یک بار اخذ می‌شود درصورتی در شبکه بانکی اگر وام‌گیرنده بخواهد وام را در مقاطع شش ماهه تسویه کند و دو‌باره وام بگیرد مشمول هزینه‌های رسیدگی و مقرراتی می‌شود. در بانک‌ها شرکت‌هایی که متقاضی هستند مانده‌های جبرانی می‌خواهند که یک بخش از تسهیلات در بانک حفظ شود ولی ما در بازارسرمایه مانده جبرانی نداریم. نکته دیگر اینکه نرخ‌های ما رقابتی است یعنی هرکسی به راحتی می‌تواند نرخ‌ها را برای انتشارهای قبلی از روی سایت‌ها بررسی کند تا تصمیم مناسب بگیرد ولی در شبکه بانکی اطلاع ندارید که نرخ تأمین مالی برای سایرین به طور مشخص چقدر است که این عدم شفافیت است.

  •  بهترین نوع تأمین مالی در بورس انرژی چیست؟

بهترین نوع تأمین‌مالی در بورس انرژی اوراق‌سلف و صندوق پروژه است. اوراق سلف برای شرکت‌هایی است که محصول و تولید دارند و صندوق پروژه برای شرکت‌هایی که می‌خواهند پروژه‌های بخش انرژی را شروع کنند. ما در انتخاب ابزارهایی که می‌توانستیم اجرا کنیم سعی کردیم به سمت ابزارهایی برویم که برای تولیدکننده‌ها و ناشران سهولت و مزیت داشته باشد.

  •  با بررسی‌های انجام شده بورس انرژی ظرفیت چه حجمی از تأمین مالی را دارد؟

با نگاه واقع بینانه در سه سال آینده می‌توانیم هر سال بالای ۲۰ هزار میلیارد تومان تأمین مالی کنیم آن هم با توجه به نیازی که وجود دارد و قابل دسترس است.

  •  تنوع ابزارهای تأمین مالی در بورس انرژی به چه صورت است؟

اوراق سلف، صندوق پروژه، گواهی ظرفیت که در دوره قبل مصوب شد و اوراق سلف کوتاه مدت از جمله راه‌های تأمین مالی هستند که در نهایت مناسب ترین آن برای شرکت‌های تولید کننده که در بورس عرضه می‌کنند، اوراق سلف است. از طرفی بر اساس مراجعاتی که از طرف عرضه‌کننده‌ها  داریم شروع به طراحی و مجوز می‌کنیم و قطعا نیاز بازار را می‌سنجیم.

  •  در خصوص تجربه‌های جهانی هم بفرمائید، تأمین مالی در حوزه انرژی در دنیا چقدر است؟

بیشترین تأمین‌مالی‌ها در دنیا در حوزه انرژی است چراکه بخش بسیار بزرگی از اقتصاد واقعی را شامل می‌شود و به تبع آن نیاز به تأمین مالی بیشتری هم دارد. در کشور ما در ده سال آینده شاید حدود ۶۰۰ میلیارد دلار نیاز به سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی داشته باشیم، در دنیا هم با توجه به برنامه‌هایی که تا سال ۲۰۳۵ دیده‌اند بالغ بر ۴۰ میلیارد دلار تأمین سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی خواهد شد.

  •  گواهی ظرفیت در چه مرحله‌ای از انجام کار است؟

در هیأت پذیرش این اوراق را پذیرش کرده‌ایم که متقاضی آن یکی از شرکت‌های زیرمجموعه وزارت نیرو است. بخش کوچکی از کار در شرکت سپرده‌گذاری وجود دارد که با اتمام کار و نهایتا اگر وزارت نیرو کماکان متقاضی باشد این کار به سرعت انجام می‌شود.

  •  سازوکار گواهی ظرفیت به چه شکلی است؟

گواهی ظرفیت اوراق بهادار بلندمدت با عمرنامحدود است. شرکت‌هایی که سرمایه‌گذاری در ساخت نیروگاه انجام دهند براساس ظرفیت تولید در آینده از اکنون گواهی را به خریداران می دهند که در زمانی که خریدار بخواهد از ظرفیت برق استفاده کند به استناد این گواهی می‌تواند انجام دهد. همانطور که ‌می‌دانید در مصرف برق دو نوع هزینه داریم، یکی خرید ظرفیت است که به طور کلی به آن حق اشتراک می‌گویند و یکی هم بهای مصرف که ماهانه و بر اساس حجم مصرف، صورت حساب می‌آید، عملا کسی که در ساخت نیروگاه سرمایه‌گذاری می‌کند بخشی از هزینه اشتراک را پیشاپیش با عنوان گواهی ظرفیت از مصرف کننده می‌گیرد.

  •  برای سال جدید هم برنامه‌ای دارید؟

در اردیبهشت، اولین مرحله برای یک شرکت نیروگاهی ۷۰ میلیارد تومان اوراق منتشر کردیم که امیدواریم ادامه دار باشد.

  •  پیشنهاد شما برای اینکه بتوانیم حجم سرمایه تأمین مالی را افزایش دهیم، چیست؟

باید نقش بازارهای موازی در کشور بازتعریف شود، برای مثال بازار پول بپذیرد که تنها در حوزه تأمین مالی کوتاه مدت ورود پیدا کند به همین تناسب بازار سرمایه برای تأمین مالی بلند مدت نگاه مناسب‌‌تری داشته باشد و با نظم و انضباط بیشتر و با مقرراتی که بتواند ریسک را مدیریت کند و از طرفی برای شرکت‌های متقاضی محدودیت مضاعفی ایجاد نکند از این فرصت استفاده کند. نکته آخر نیز در بحث فرهنگ سازی است. خیلی از مدیران در کشور ما اصولا نمی‌دانند از بازار سرمایه نیزمی توان تأمین مالی کرد و این فرآیندی است که شرکت فرابورس و بورس و شرکت‌های مشاوره نقش مهمی در آن دارند تا نگاه استفاده کننده به تأمین مالی از بورس را روز به روز تبدیل به نگاه مثبت تری کنند.

برچسب ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن