خبر

فرصت طلایی اقتصاد از مسیر بورس

درآمدهای دولت به خاطر تحریم ها کاهش خواهد داشت و رکود هم بر اقتصاد حاکم می شود

الهام هیئتی: کارکرد بازارسرمایه عمدتا تامین مالی است ولی از آنجا که در سال‌های گذشته این باور در کشور ما وجود نداشته که این موضوع یکی از محورهای قابل‌توجه به شمار می‌آید در نتیجه اقتصاد عمدتا بانک‌محور شد. این در حالی است که در لوایح بودجه در چند سال اخیر بر تامین مالی از طریق بازار سرمایه تاکید شده است. باید توجه داشت که منظور از تامین مالی از طریق بازار سرمایه، این نیست که به بازار سرمایه چیزی داده شود، بلکه قرار است از بازار سرمایه، تامین مالی خواسته شود. اما چرا تاکنون این موضوع به صورت مطلوب محقق نشده است؟ آیا بازار سهام ظرفیت آن را نداشته یا ابزارهای لازم برای این کار موجود نبوده یا به ظرفیت‌های این بازار توجه نشده است و… ازجمله پرسش‌هایی است که شفاف‌سازی آنها در شرایط کنونی  امری ضروری به شمار می‌آید.کارشناسان معتقدند برای تحقق این موضوع باید درخواست تنوع ابزارها را از سازمان بورس داشت تا حجم تامین مالی از طریق بازار سرمایه هر ساله افزایش یابد، تا از این طریق در بودجه‌‌های سالانه و برنامه‌های پنج ساله که تصویب می‌شود، نقش بازار‌سرمایه را پررنگ‌تر کرد. به گفته کارشناسان، هر چقدر سهم بازار سرمایه در مقابل بازار پول بالا رود، شاهد گسترش اوراق بدهی و کاهش نقدینگی‌هایی سرگردان و انتقال آن به بورس خواهیم بود. البته در این روند یکی از مشکلات اصلی، ناآشنایی کارشناسان اقتصادی با ظرفیت‌های بازار‌سرمایه است، چرا که بسیاری از کارشناسانی که در این گزارش مورد پرسش قرار گرفتند، نکات قابل تاملی را مطرح ساخته اند.

راهکارهای کنترل نقدینگی از بورس

داریوش روزبهانه، رئیس هیات‌مدیره شرکت کارگزاری بانک‌خاورمیانه درباره اینکه در لوایح بودجه سال ۹۷ بحث استفاده از تامین مالی بازار سرمایه داشتیم ولی بعد از ۸ ماه هیچ تامین مالی از بازار سرمایه نداشتیم، آیا مشکل از ساختار اقتصادی است یا ابزار مالی آن فراهم نیست، گفت: مشکل بیشتر ناشی از ساختار دولت است که اصولا رابطه بین بودجه دولت، ابزارهای مالی، بازار سرمایه و نقش نادرست سیستم بانکداری در این مثلث سه ضلعی را یا درک نمی کند یا بلد نیست یا خودش را به تغافل زده اما در هر حال در نتیجه تفاوتی ایجاد نمی کند. این کارشناس بازار سرمایه، درباره اینکه در بودجه سال ۹۸ ابلاغی دوباره تاکید شد تامین مالی از بازار سرمایه داشته باشیم آیا  این دیدگاه عملی می شود، گفت: باید منتظر سیاست‌های اعلامی وزیر جدید انتخاب شده اقتصاد باشیم، باید دید جملاتی که این روزها از ایشان شنیده می شود صرفا صحبت‌های ژورنالیست‌پسند است یا واقعا برنامه‌ای در کار است. وی اضافه‌کرد: در مورد کنترل نقدینگی و کارکرد بورس در این زمینه هزاران بار توضیح داده شد و احتیاج به توضیح بیشتری ندارد. روزبهانه درباره نقش بورس برای کنترل نقدینگی افزود: تنها راه پاسخگویی بازار سرمایه برای کنترل نقدینگی، تعمیق بازار بدهی، بزرگترشدن سایز ترازنامه ها و نزولی شدن نرخ بهره و افزایش جذابیت بازار یا نسبتp/e  است.

انتشار اوراق عمدتا در نیمه دوم سال

سید محسن فاضلیان، مدیرعامل شرکت تامین‌سرمایه بانک مسکن هم گفت: در بودجه سال جاری همچون بودجه سال‌های اخیر تامین مالی از طریق بازار سرمایه پیش بینی شده است، چرا که در گذشته بخشی از تامین مالی دولت از طریق استقراض از بانک مرکزی و شبکه بانکی انجام شده که باعث افزایش پایه پولی و تورم مزمن شد. البته  در قانون بودجه سال ۱۳۹۷ در بندهای مختلفی اجازه انتشار اوراق مالی اسلامی و اسناد خزانه اسلامی به منظور مصرف در طرح های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای و طرح‌های نیمه تمام و همچنین ایفای تعهدات سرمایه‌ای داده شده است. وی اضافه کرد: باید توجه داشت که با عنایت به روند صدور اجازه انتشار این اوراق عمدتا انتشار آنها در نیمه دوم سال اتفاق می‌افتد. ضمن اینکه بخشی از این اوراق هم در بازار پول منتشر شده و در بازار سرمایه ظهور و بروز پیدا نمی‌کنند و در صورت عدم استقبال خریداران این اوراق به طلبکاران دولت که همان پیمانکاران طرح های موضوع انتشار اوراق هستند تحویل داده می‌شود. فاضلیان افزود: تجربه دو تا سه سال اخیر نشان داده است که بازار سرمایه می‌تواند محلی برای فروش اوراق تامین مالی دولتی باشد. همچنین با توجه به کارکرد مهم بورس که شفافیت است در یک بازار متشکل خریدار و فروشنده این اوراق می‌توانند بر سر شرایط این اوراق توافق کرده و اثرات این توافق را همه فعالان اقتصادی به عنوان یک نرخ سود مرجع مشاهده کنند. وی اضافه کرد: وجود بازار ثانویه قوی از دیگر مزیت‌های مهم پذیره‌نویسی این اوراق در بازارسرمایه است، اما با توجه به اینکه نرخ تعیین شده برای این اوراق در مقایسه با سایر فرصت‌های سرمایه‌گذاری در بازار جذاب نیست و اینکه نقدشوندگی این اوراق توسط یک رکن بازارگردان تضمین نمی‌شود از این رو اطمینان از فروش موفقیت‌آمیز اوراق در بازار سرمایه محل تردید است. مدیر عامل شرکت تامین سرمایه بانک مسکن گفت: بازار سرمایه مسلما هم اکنون بهترین و منطقی‌ترین مکان برای جذب اوراق تامین مالی دولتی است. اما سیاستگذاران اقتصادی هم باید  مقایسه‌ای از اثرات تورمی استقراض از بانک مرکزی و هزینه تامین مالی از طریق انتشار اوراق مالی اسلامی داشته و بتوانند نرخ تامین مالی این اوراق را با توجه به جمیع شرایط محیطی و دیگر فرصت‌های سرمایه گذاری تعیین کنند.

 امکان جهت دهی نقدینگی های پراکنده

حمید میرمعینی، کارشناس بازارسرمایه نیز در ادامه گفت: با توجه به تحولات اخیر در اقتصاد کشور از جمله افزایش نرخ ارزکه اتفاق افتاد، دولت از این طریق با درآمدهای سرشاری مواجه شد و بخش عمده‌ای از کسری بودجه از این طریق شناسایی و تامین شد، بنابراین دولت نیازی به تامین مالی از طریق اوراق بدهی نداشته چون به هرحال درآمدها تامین شد. وی درخصوص تاکید رئیس جمهوری مبنی بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های بازار سرمایه افزود: استفاده از توان بازار سرمایه بستگی به شرایط اقتصادی دارد، ولی در سال‌های آینده تامین‌مالی می‌تواند از طریق بازارسرمایه و انتشار اوراق انجام شود چون هم تورم وجود خواهد داشت و هم درآمدهای دولت به خاطر تحریم‌ها کاهش خواهد داشت و رکود هم بر اقتصاد حاکم می‌شود. البته اینها همه به تحولات اقتصادی آینده بستگی دارد اما چیزی که پیش‌بینی می‌شود اینکه درآینده شاهد افزایش انتشار اوراق از طریق بازار سرمایه باشیم. وی اضافه کرد: یکی از اهداف بازار سرمایه این است که بازار اوراق بدهی را یا از طریق انتشار اوراق توسط خود دولت و یا از طریق شرکت هایی که  مجاز به فروش هستند، گسترش و توسعه دهد، بنابراین در نتیجه در سال‌های آینده شاهد افزایش چشمگیر انتشار اوراق بدهی در بازار سرمایه خواهیم بود. وی درباره اینکه در شرایط کنونی کشور و احتمال افزایش نقدینگی، بازار سرمایه می‌تواند بر نقدینگی کنترل داشته باشد، گفت: این می‌تواند بهترین فرصت و بهترین گزینه برای بازارسرمایه و اقتصاد  باشد. همچنین بهترین گزینه، به خاطر اینکه بازارسرمایه اگر درست عمل کند و برنامه داشته باشد می‌تواند نقدینگی‌های پراکنده را به نوعی جهت‌دهی کند که به سمت فعالیت‌های تولیدی و برنامه‌های توسعه شرکت‌ها برود.

ارائه بیشترین خدمت دولت

همایون دارابی، کارشناس بازارسرمایه گفت: بحث تامین‌مالی در بازارسرمایه دو زیرشاخه مهم دارد و آن تامین‌مالی بخش دولتی و دیگری بخش خصوصی است. وی اضافه کرد: بازارسرمایه دارای مشکلاتی در بحث تامین مالی است که بخشی از آن به نحوه اجرا قوانین و مقررات باز می‌گردد، البته در قانون بازارسرمایه مسئولیت صدور مجوز شرکت‌های سهامی عام و پذیره‌نویسی سهام را به سازمان بورس سپرده شده است که صدور مجوز بسیار کند صورت می‌گیرد. همچنین  این مساله یکی از مهمترین مسیرهای تامین مالی بخش خصوصی به ویژه در شرکت‌های نوپا و دانش بنیان را سد می‌کند.

دارابی افزود: در همین حال انتشار اوراق شرکتی نیز کم تعداد با حجم اندک است که بخاطر همین عمده بازار بدهی در اختیار دولت و اوراق دولتی قرار گرفته و از این مسیر نیز علاوه بر دشواری و سختی فراهم کردن شرایط انتشار گاه حتی نسبت به تامین مالی بانکی برای شرکت‌ها گران‌تر نیز تمام می‌شود، بنابراین تنها مسیر باقی‌مانده برای تامین‌مالی بحث افزایش‌سرمایه است که آن هم ساده نیست اما در حال اجراست که در سمت بخش خصوصی نوعی انسداد و کندی شدید دیده می‌شود. دارابی تاکید کرد: اما در سمت بخش دولتی و عمومی به نظر می‌رسد بازارسرمایه در دوره اخیر بیشترین خدمت را به دولت ارائه کرده است. بر این اساس حجم عمده‌ای از اوراق دولتی در بازار در قالب‌های مختلف پذیرفته شده است و همچنین سهم بیشتری از عرضه‌های اولیه به سمت شرکت‌های دولتی و هلدینگ‌های وابسته به دولت معطوف است. البته ما تجربه نظام بانکی و نتیجه‌ای که اجراء درخواست‌های دولت برای آن به همراه آورد را داریم. براین اساس، بازارسرمایه باید با اصلاح قوانین و راهکارها در خدمت تامین مالی بخش خصوصی قرار گیرد که با اهداف و رویکردها و بازیگران بازار بیشتر همخوانی دارد.

برچسب ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن